Traditie van het kerstdiner

Tegenwoordig kent Nederland een rijke eetcultuur tijdens de Kerstdagen. Toch is dit niet altijd zo geweest, sterker nog, er waren eeuwen waarin Kerst niet geassocieerd werd met eten, maar met uitbundig vieren en herdenken voor de Katholieken en soberheid voor de Protestanten. Hoe is de eetcultuur rond Kerst in Nederland ontstaan? Een kleine kijk in de Nederlandse eetgewoontes rond de hoogtijdagen in december.

Eten of het gebrek ervan
De periode tussen 1300 en 1500 werd gekenmerkt door de pest, die naast vele dodelijke slachtoffers door de ziekte zelf ook hongersnood veroorzaakte. Geen mens die er aan dacht om tijdens speciale feestdagen zich te goed te doen aan buitensporige maaltijden. Men was al blij als er voedsel op tafel stond. De periode na de grote pest zagen mensen eten vooral als een noodzakelijkheid en niet als een middel om te genieten.

Dikkevretsaovond
In de Middeleeuwen veranderden zaken echter drastisch, vooral voor de rijken die eten als een statussymbool zagen: hoe rijker je was, hoe uitbundiger de maaltijden waren. Kerstmis was het absolute hoogtepunt in het jaar en dat werd gevierd met de Dikkevretsaovond. Tijdens de avond stond alles in het teken van (veel) eten, drinken en spelen. Tijdens deze avonden werd de traditionele kerstgans bereid.

Reformatie tot 19de eeuw
De viering van de Dikkevretsaovond heeft jarenlang stand kunnen houden tot de Reformatie plaatsvond. Ineens werd Kerst niet meer uitbundig gevierd en was er geen verschil meer met andere dagen, zeker niet wat het eten betrof. Dit in grote tegenstelling tot omliggende, katholieke landen. Deze soberheid bleef aanhouden tot de 19de eeuw.

Kersttradities uit Engeland

Toen gebeurde er iets in Engeland dat al snel over zou waaien naar Nederland: het wereldberoemde verhaal van Scrooge waarbij het vieren van Kerst centraal staat waait over de Noordzee naar Nederland. Ineens maakt Nederland kennis met de Engelse tradities rondom Kerst, waaronder lekker eten (plumpudding uit de middeleeuwen en de gevulde kalkoen uit de 16de eeuw).

Kerst vanaf de 20ste eeuw
In de 20ste eeuw werd Kerst een feest van solidariteit en overvloed. Van een eenvoudige kerstborrel op het werk werd overgestapt naar een uitbundig feest thuis, waarbij samen eten een grote rol speelde. Dankzij de economische vooruitgang is de vergeten traditie van de Dikkevretsaovond teruggekeerd in de huiskamers in de vorm van gevulde kalkoen of uitgebreid gourmetten. De wereldwijde globalisering heeft hierbij een grote rol gespeeld, want dankzij de media wordt kerst steeds groter en uitgebreider gevierd.

Top 10 van meest populaire kerst recepten

10. Tomatensoep (voorgerecht)
9. Hazenpeper (hoofdgerecht)
8. Garnalencocktail (voorgerecht)
7. Varkenshaas (hoofdgerecht)
6. Trifle (nagerecht)
5. Beef Wellington (hoofdgerecht)
4. Kerstham (hoofdgerecht)
3. Soesjestaart (nagerecht)
2. Gevulde Kalkoen (hoofdgerecht)
1. Gourmetten (voor- en hoofdgerecht)