Waar komt het Sinterklaasfeest vandaan?

Nicolaas van Myra, zijn leven

Het huidige sinterklaasfeest heeft zijn naam te danken aan Nicolaas, de latere bisschop van Myra. De jonge Nicolaas is geboren in de havenplaats Patara in de Griekse provincie Lycië in het jaar 280. Zijn ouders waren rijk en gelovig. Lycië maakte destijds onderdeel uit van het deel van het Byzantijnse Rijk, beter bekend als Turkijet. Over Nicolaas van Myra is vrij weinig bekend.

Vanaf zijn geboorte werden aan de kleine Nicolaas wonderen gegeven. Na zijn geboorte zou hij zijn handjes omhoog hebben geheven, op deze manier God dankend voor zijn geboorte. Als baby zou hij ook op de katholieke vastendagen woensdag en vrijdag geweigerd hebben moedermelk te drinken.

Nicolaas, de legendeSt Nicolaas

De oom van Nicolaas was bisschop en maakte hem op 19 jarige leeftijd tot priester. Enkele jaren later werd hij op jonge leeftijd tot bisschop van Myra benoemd. Hij wilde altijd helpen waar nodig en zo zou hij drie arme meisje hebben gered. Door ‘s-avonds gouden munten in hun schoenen achter te laten, zorgde hij voor een bruidsschat waardoor de meisjes eerzaam konden trouwen. Hieruit zou de traditie van het zetten van de schoen zijn ontstaan.

Er zijn verschillende verhalen waar Nicolaas zeelieden heeft bijgestaan en onder andere een woeste zee kalmeerde. Op 6 december 342 overleed Nicolaas van Myra. Hij werd na zijn dood heilig verklaard. In 1087 zijn zijn overblijfselen overgebracht naar het Zuid Italiaanse Bari, waar ze tot op de dag van vandaag verblijven. Door de aan hem gegeven wonderen werd de heilige Sint Nicolaas beschermheilige van velen.

Het sinterklaasfeest in de middeleeuwen       

Het sinterklaasfeest wordt al sinds de vroege middeleeuwen gevierd. Rond 1300 viel de sinterklaasviering samen met het kinderbisschopsspel, dat oorspronkelijk op 28 december werd gehouden. Op 6 december werd uit de armste kinderen van het dorp of stad een kinderbisschop gekozen. Deze kinderen ontvingen tot 28 december eten en cadeautjes.

Een uitbundig sinterklaasfeest

6 december was een vrije dag voor alle kinderen. De kinderen verkleedden zich en hielden optochten in de straten. Bekend is bijvoorbeeld, dat in de Utrechtse Sint Nicolaaskerk reeds vanaf 1427 de kinderen hun schoen konden zetten en hierin geld ontvingen.

Het sinterklaasfeest werd steeds uitbundiger gevierd en in de late middeleeuwen worden de Sint Nicolaasmarkten gehouden. Na het  kerkbezoek op deze dag, ging men naar de markt om zich te vermaken en een geschenk te zoeken voor familie en geliefden.

Sint Nicolaas en de Reformatie

De viering van het sinterklaasfeest duurde tot begin 16-de eeuw toen de Protestantse Reformatie begon. Met de Reformatie werd de verering van heiligen verboden. Stadsbesturen probeerden de feesten uit de straten te laten verdwijnen, wat maar gedeeltelijk lukte. De festiviteiten verplaatsten zich langzaam van de staat naar binnen in huis.

Sint en Wodan

Bij de verspreiding van het christelijk geloof in Europa werd door de monniken vaak geprobeerd de eigenschappen van goden te laten herleven in de christelijke heiligen. Zo zouden er ook een aantal overeenkomsten tussen Sint Nicolaas en de Germaanse oppergod Wodan (of Odin) zijn:

- Wodan was alwetend en Sinterklaas weet ook alles (het boek)
- De Germanen wijdden hun gedichten aan Wodan en wij schrijven ook gedichten voor het Sinterklaasfeest.
- Wodan gaf de runnen aan de mensheid en Sint geeft chocolade letters
- Wodan reed met zijn paard door de lucht en Sinterklaas rijdt met zijn paard over de daken

Ook de uiterlijke kenmerken van Sint zouden zijn overgenomen van Wodan. Het is moeilijk te achterhalen of dit correct is. Het is wel bekend, dat om de mensen sneller te bekeren tot het Christendom, vaak kenmerken uit de heidense feesten werden vermengd met de viering van Christelijke feesten.

Het moderne sinterklaasfeest

De manier waarop wij tegenwoordig het sinterklaasfeest vieren begint rond het jaar 1850. Waarom wij zeggen dat Sinterklaas uit Spanje komt is onduidelijk. Mogelijk is het, omdat het Italiaanse Bari van begin 16e eeuw tot eind 18e eeuw bij Spanje behoorde en de Sint dus bijna 3 eeuwen Spaans was.

In het prentenboekje van Schenkman werd Sinterklaas afgebeeld zoals wij hem nu nog steeds kennen: Een statige oude man met witte baard en rode bisschopsmijter en rode mantel. We zingen nog steeds sinterklaasliedjes, we zetten nog steeds de schoen, Sinterklaas rijdt nog steeds met zijn paard over de daken en wordt nog steeds vergezeld door Piet. Zie ginds komt de stoomboot, al meer dan 150 jaar…..

In verschillende delen van de wereld wordt Sint Nicolaas herdacht. Vaak met een religieuze ceremonie en processies. Het sinterklaasfeest zoals dat in Nederland wordt gevierd, is door de eeuwen heen een typische Nederlandse traditie geworden. Een traditie die door Nederlanders waar ook ter wereld in ere wordt gehouden.