De geschiedenis van Carnaval; ‘Hoe ut vruuger war’

Iedereen onder de rivieren en steeds meer daarboven viert het: carnaval! Vier dagen lang (en voor sommigen zelfs meer!) feesten, hossen, drinken en lekker verkleed de straat op. Maar hoe lang bestaat deze vrolijke traditie al en waar komt het eigenlijk vandaan?

Carnaval in zijn vroegste vorm

Feesten die ontzettend op het moderne carnaval lijken bestaan al eeuwen, millennia zelfs. Al in de tijd van de Romeinen bestond er een feest, ter ere van de Mercutiën, met veel drinken en eten, met vermommingen en optochten door de straten. De traditie van feesten rond de overgang van winter naar lente bestaat zelfs nog langer, net als het rituele dragen van maskers om boze geesten te verdrijven. En al kan niemand dit met zekerheid zeggen, de kans is groot dat carnaval een smeltkroes is van al deze oude tradities.

Carnaval, een katholiek feest!

Al is het al jaren niet meer de voornaamste reden om het te vieren, van oorsprong is carnaval een katholiek feest. Of beter gezegd was carnaval een heidens feest dat door het christendom tot katholiek gemaakt is. Het wordt gevierd op de vier dagen voor aswoensdag, de eerste dag van het Grote Vasten dat veertig dagen duurt. Het was de laatste kans om nog eens lekker te buiten te gaan aan eten. Dus eerder dan een drinkfestijn was carnaval vroeger een eetfestijn!

De oorsprong van het woord carnaval

Hoewel niemand met absolute zekerheid kan zeggen waar het woord carnaval vandaan komt, is het mogelijk dat het van de Latijnse woorden carne vale afstamt, wat ‘vaarwel aan het vlees’ betekent. Ook in het Frans en Italiaans bestaan woorden die verdacht veel op het hedendaagse ‘carnaval’ lijken, zoalscarne avalis en carnueale. Maar de betekenis blijft hetzelfde: vroeger was carnaval de tijd om vlees te verslinden zolang het nog kon. Een andere mogelijkheid is dat het afstamt van twee andere Latijnse woorden: carrus navalis, dat naar een soort scheepswagen verwijst die in Romeinse optochten voorkwam.

Verschillende soorten carnaval

Carnaval beperkt zich niet alleen tot Nederland: zo is het in België en Duitsland, maar bijvoorbeeld ook in Brazilië en Aruba ontzettend populair, en wat te denken van het New Orleanse Mardi Gras? Ieder land viert het op zijn eigen manier, maar zelfs binnen Nederland is Carnaval niet overal hetzelfde.
Er bestaan twee soorten carnaval in Nederland: het Rijnlands carnaval, dat in Limburg en het zuidoosten van Noord-Brabant gevierd wordt, en het Bourgondisch carnaval dat men viert in de rest van Noord-Brabant, Gelderland en Zeeland. En alhoewel er veel overeenkomsten zijn, zijn er ook een aantal verschillen te benoemen. De voornaamste is wel dat Rijnlands carnaval vooral buiten gevierd wordt terwijl bij het Bourgondisch carnaval veelal binnen plaatsvindt. Het Rijnlands carnaval staat bekend om uitgebreide, gethematiseerde kostuums terwijl de blauwe boerenkiel juist typisch Bourgondisch is. En ook zul je in Limburg talloze carnavalsverenigingen vinden, en is in de rest van het land veelal één stichting met één prins en één raad van Elf per dorp of stad aanwezig. Maar waar je ook carnaval viert, er is iets wat altijd hetzelfde is: carnaval is één groot feest!